این گزارش بررسی می‌کند که چگونه عوامل روانی-اجتماعی در محیط کار توسط عناصر کار و تعاملات مربوط به نحوه طراحی مشاغل، نحوه سازماندهی و مدیریت کار و همچنین سیاست‌ها، شیوه‌ها و رویه‌های گسترده‌تر حاکم بر کار، شکل می‌گیرند.

 این گزارش یک رویکرد نوآورانه را در سه سطح مرتبط با هم ارائه می‌دهد تا عواملی که یک محیط کار روانی-اجتماعی را شکل می‌دهند، از جمله خواسته‌های شغلی، وضوح نقش، حجم کار، استقلال، ترتیبات زمان کار و فرآیندهای منصفانه و شفاف، با هدف حمایت از پیشگیری و مدیریت هدفمند و پیشگیرانه برای بهبود ایمنی، سلامت و عملکرد کارگران، بهتر شوند.

این گزارش برای برجسته کردن تاثیر سلامت و اقتصادی یک محیط کاری نامناسب از نظر روانی-اجتماعی، فراتر از بررسی شواهد رفته و نشان می دهد که مطابق با برآوردهای جهانی سازمان بین‌المللی، عوامل خطرناک روانی-اجتماعی مسئول بیش از ۸۴۰،۰۰۰ مرگ و میر در سال و خسارت سالانه تخمینی معادل ۱.۳۷ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی می باشند.

این گزارش همچنین تحولات سیاست‌های بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی را بررسی کرده و رویکردهای عملی را در خصوص پیشگیری و مدیریت خطرات روانی-اجتماعی در سطح محیط کار را ارایه می نماید.

مانال عزی، مسئول تیم سیاست‌گذاری و نظام‌های ایمنی و بهداشت شغلی (OSH) در سازمان بین المللی کار در این زمینه اظهار داشته است: «خطرهای روانی- ‌اجتماعی به یکی از مهم‌ترین چالش‌ها برای ایمنی و سلامت شغلی در دنیای مدرن کار تبدیل شده اند. بهبود محیط کار از نظر عوامل روانی- ‌اجتماعی نه تنها برای حفاظت از سلامت روانی و جسمی کارگران ضروری است، بلکه برای تقویت بهره‌وری، کارکرد سازمان‌ها و توسعه پایدار اقتصادی هم حایز اهمیت می باشد».

این گزارش برآورد کرده است که مخاطرات سلامتی در هر سال منجر به از دست رفتن نزدیک به ۴۵ میلیون سال عمر همراه با ناتوانی (DALY) شده است. سازمان بین المللی کار برآورد کرده است که فقط در اروپا نزدیک به شش میلیون سال عمر از دست رفته است که این امر بیانگر ۱.۴۳ درصد کاهش در تولید ناخالص داخلی می باشد.

به اعتقاد تهیه کنندگان این گزارش، بیماری‌های قلبی‌عروقی مسئول بیشتر مرگ‌های قابل انتساب هستند، با این حال مجموع سال‌های عمر سالم از دست رفته در مورد اختلال‌های روانی بیشتر است.

بنابر برآورد سازمان جهانی بهداشت (WHO)، افسردگی و اضطراب هر سال حدود ۱۲ میلیارد روز کاری از دست رفته را بر جای می‌گذارد. شایع‌ترین مشکلات در این زمینه شامل افسردگی، اختلال‌های اضطرابی، فرسودگی شغلی، اختلال‌های خواب و خستگی می باشند.

چالش‌های سلامت روان همچنین می‌تواند از طریق سازوکارهای ناسالم مقابله با استرس و خستگی، به سلامت جسمی آسیب بزند. مشکلات در محیط کار می‌توانند به رفتارهایی مانند سیگار کشیدن، مصرف الکل، پرخوری و کم‌تحرکی دامن بزنند که خود زمینه‌ساز چاقی، فشار خون بالا و دیگر بیماری‌های مزمن هستند.

شواهد ارایه شده در این گزارش همچنین نشان می‌دهند که رفتارهای مرتبط با سلامت و خطرهای روانی- ‌اجتماعی در طول زمان بر هم اثر گذاشته و رفتارهای ناسالم، پیامدهای منفی سلامتی ناشی از قرار گرفتن در معرض استرس‌های روانی‌اجتماعی را تقویت و تشدید می نمایند.

مهم‌ترین عوامل آسیب در محیط کار چیست؟

این گزارش، ساعات کار طولانی، زورگویی و قلدری، فشار شغلی، نابرابری میان تلاش و پاداش، ناامنی شغلی و خشونت و آزار را از مهم‌ترین عوامل تضعیف سلامت شاغلان برمی‌شمارد.

به گفته نویسندگان: «باید به یاد داشت که ساعات کار طولانی، به عنوان یک عامل خطر روانی- ‌اجتماعی مهم که با افزایش خطر بیماری قلبی و سکته مغزی همراه است، همچنان بسیار رایج می باشد».

سازمان بین المللی کار برآورد کرده است که در سطح جهان، ۳۵ درصد کارگران بیش از ۴۸ ساعت در هفته کار می‌کنند. پژوهش سازمان جهانی بهداشت نیز نشان می دهد که کار کردن ۵۵ ساعت در هفته یا بیشتر، در مقایسه با ۳۵ تا ۴۰ ساعت کار در هفته، با حدود ۳۵ درصد افزایش خطر سکته مغزی و ۱۷ درصد افزایش خطر مرگ ناشی از بیماری ایسکمیک قلب ارتباط دارد.

در این گزارش، زورگویی و دیگر اشکال آزار و خشونت نیز به عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی برجسته شده است. در این گزارش آمده است که در سطح جهان ۲۳ درصد کارگران در طول دوره کاری خود دست‌کم یک نوع خشونت یا آزار را تجربه کرده‌اند که خشونت روانی با شیوع ۱۸ درصدی، رایج‌ترین نوع آن است.

چه می‌توان کرد

دیجیتالی شدن، هوش مصنوعی، کار از راه دور و الگوهای جدید اشتغال، محیط کار از نظر عوامل روانی‌- اجتماعی را دگرگون کرده و سازمان‌ها را ملزم نموده است که خطرها را شناسایی و اقدامات پیشگیرانه را اجرا نمایند. این اقدامات باید نحوه طراحی، سازماندهی و مدیریت کار، از جمله مدیریت حجم کار، شفافیت نقش‌ها، سطح نیروی انسانی و ساعات کار را در برگیرد.

در مواردی که پیشگیری کافی نیست، سازمان بین المللی کار خواستار حمایت به‌موقع، از جمله دسترسی به خدمات حمایتی، تطبیق موقت شرایط کار، مداخله واحدهای سلامت شغلی و روند عادلانه بازگشت به کار، می باشد.

متن کامل این گزارش را می توانید در وب سایت زیر مشاهده نمایید:

https://www.ilo.org/sites/default/files/2026-04/SafeDay%202026%20report%20%28embargo%29.pdf