مطالعه جدید سازمان بین‌المللی کار (ILO) نشان می‌دهد که در شرکت‌های مورد بررسی، هوش مصنوعی عمدتاً در جریان‌های کاری ترکیبی (هیبریدی) ادغام می‌شود؛ جایی که انسان‌ها همچنان نقش مهمی در نحوه استفاده از این فناوری ایفاء می‌کنند.

 بر اساس پژوهش جدید سازمان بین‌المللی کار که نحوه پذیرش این فناوری توسط شرکت‌ها را مورد بررسی قرار داده است، هوش مصنوعی موجب افزایش قابل‌توجه بهره‌وری در شرکت‌های چینی شده است. با این حال، یافته‌ها حاکی از نگرانی‌هایی در خصوص شکاف مهارتی، جابجایی شغلی و تأثیر هوش مصنوعی بر درآمد آتی کارگران است.

این گزارش پژوهشی جدید سازمان بین‌المللی کار که تحت عنوان «به‌کارگیری هوش مصنوعی در شرکت‌های چینی: اثرات بهره‌وری، پیامدها برای نیروی کار و چالش‌های سیاستی» منتشر شده است، توسط اکهارد ارنست از بخش پژوهش و آمار این سازمان و با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه رنمین چین تهیه شده است.

 این پژوهش مبتنی بر مصاحبه‌های دقیق با ۲۱ شرکت و نظرسنجی از ۱۵۹۱ متخصص انجام شده است. شرکت‌های مذکور حوزه‌های مختلفی از جمله تولید، امور مالی، خدمات تجاری، ساخت‌وساز، آموزش، رسانه و گردشگری را در بر می‌گیرند و مقیاس آن‌ها از یک استارتاپ هشت‌نفره تا یک شرکت خوشه‌ای با ۲۷۰ هزار کارمند متغیر است. تمام شرکت‌های مورد مصاحبه یا در حال حاضر از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و یا برنامه‌های مشخصی برای به‌کارگیری آن دارند. در میان متخصصان شرکت‌کننده در نظرسنجی، ۵۶ درصد به‌کارگیری هوش مصنوعی را روندی اجتناب‌ناپذیر دانسته اند و ۴۷ درصد نیز  معتقدند که هوش مصنوعی بیش از آنکه باعث حذف مشاغل شود، شغل ایجاد کرده است؛ دیدگاهی که نسبت به نتایج نظرسنجی‌ها در بسیاری از کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) خوش‌بینانه‌تر است. با این حال، ۳۹ درصد انتظار دارند که هوش مصنوعی منجر به کاهش درآمد آنها شود.

دستاورد‌های چشمگیر، اما دشوار در اندازه‌گیری

شرکت‌هایی که تأثیر هوش مصنوعی را رصد می‌کنند، از بهبود قابل‌توجه بهره‌وری خبر می‌دهند. در یک شرکت بیمه، ۳۰۰ کارمند بخش خدمات مشتریان توانستند تعداد موارد رسیدگی‌شده در روز را از ۶۰۰۰ به ۱۵۰۰۰ مورد افزایش دهند. در یک گروه بزرگ بیمه، مدت‌زمان چرخه استخدام از ۳۰ روز به ۱۳ روز کاهش یافته است که نشان‌دهنده کاهشی ۵۷ درصدی می باشد. یک واحد تولیدی هوشمند نیز از افزایش ۳۰ درصدی بهره‌وری تولید گزارش داده است. با این وجود، چنین اندازه‌گیری‌هایی همچنان یک استثنا محسوب می‌شوند تا یک رویه معمول.

 بیشتر شرکت‌های مورد مطالعه فاقد چارچوب‌های سیستماتیک برای ارزیابی تأثیر هوش مصنوعی، به ویژه فراتر از معیارهای مرسوم بهره‌وری هستند. این گزارش بر نیاز به ثبت بهتر تغییرات در کیفیت شغل، شرایط کاری و ترکیب وظایف کارگران تأکید کرده است. ارقام بهره‌وری گزارش شده توسط شرکت‌ها، خوداظهاری هستند و به طور مستقل تأیید نشده‌اند. این مطالعه همچنین خاطرنشان می‌سازد که ۲۱ شرکت مصاحبه‌شده به صورت هدفمند انتخاب شده‌اند، به این معنی که یافته‌های سطح شرکت را نمی‌توان از نظر آماری به همه شرکت‌های چینی تعمیم داد.

 کار در کنار فناوری در حال تغییر است

 دستاوردهای گزارش‌شده توسط شرکت‌ها در وظایف تکراری و داده‌محور مانند پردازش اسناد، رسیدگی به درخواست‌های مشتری، غربالگری رزومه و جمع‌آوری داده‌ها متمرکز است. این گزارش نشان می‌دهد که فشارهای جابجایی می‌تواند به ویژه برای نقش‌های معمول دفتری، اداری و خدمات مشتری قابل توجه باشد.

 شرکت‌ها همچنین چالش‌های مربوط به مقاومت کارکنان، مهارت‌ها، کیفیت خروجی هوش مصنوعی، امنیت داده‌ها، مقررات و ادغام با سیستم‌های موجود را گزارش می‌دهند. یک شرکت فناوری آموزشی، شکاف سنی قابل توجهی را در قابلیت‌های هوش مصنوعی در بین کارمندان بالای ۴۰ سال شناسایی کرده است، در حالی که سایر شرکت‌ها شکاف‌های گسترده‌تری را در سواد هوش مصنوعی و توانایی استفاده مؤثر از ابزارهای جدید برجسته کرده اند.

با وجود این فشارها، این تحقیق نشان می‌دهد که مدل غالب همچنان مدل همکاری انسان و هوش مصنوعی است تا اتوماسیون کامل. در سراسر شرکت‌های مورد مطالعه، هوش مصنوعی عموماً در گردش‌های کاری ترکیبی گنجانده شده است که در آن‌ها، قضاوت و نظارت انسانی همچنان مهم است.

اکهارد ارنست در این خصوص گفته است: "شرکت‌های چینی به آن اندازه ای که در حال سازماندهی مجدد کار حول محور گردش‌های کار ترکیبی انسان-هوش مصنوعی هستند، در حال جایگزینی کارگران با هوش مصنوعی نیستند. تنگنای واقعی فناوری نیست، بلکه مهارت‌ها و ظرفیت مدیریتی برای استفاده خوب از آن است. به همین دلیل است که سیاست‌های مربوط به یادگیری مادام‌العمر، پشتیبانی از گذار و خدمات هوش مصنوعی قابل دسترس برای شرکت‌های کوچک و متوسط، بیش از سرعت پیشرفت فناوری اهمیت خواهد داشت".

مهارت‌ها، گذارها و پذیرش فراگیر این پژوهش، به چهار حوزه برای اقدام سیاستی اشاره می‌کند: "تقویت مهارت‌های هوش مصنوعی و یادگیری مادام‌العمر، به ویژه برای کارگران میان‌سال و مسن‌تر؛ حمایت از گذار کارگران به سمت وظایف با ارزش بالاتر؛ توسعه چارچوب‌های بهتر برای سنجش تأثیرات هوش مصنوعی بر بهره‌وری، کیفیت شغل و شرایط کاری؛ و کمک به شرکت‌های کوچک‌تر برای دسترسی به هوش مصنوعی از طریق پلتفرم‌های مشترک، آموزش و خدمات مقرون‌به‌صرفه".

 در این گزارش پزوهشی استدلال شده است که این اقدامات برای تضمین اینکه دستاوردهای بهره‌وری حاصل از هوش مصنوعی با «کار شایسته» همراه باشند و به‌طور گسترده‌تری میان کارگران و بنگاه‌ها توزیع شوند، حائز اهمیت خواهند بود.